Get Adobe Flash player

Wizytacje katechetyczne z racji wizytacji kanonicznej w roku 2010 i 2011

WIZYTACJE KATECHETÓW W SZKOŁACH W ROKU 2010/2011



I. WIZYTACJA KANONICZNA PARAFII



1. Zgodnie z przepisami prawa kanonicznego biskup diecezjalny raz na pięć lat wizytuje każdą parafię w diecezji. W roku 2010 i 2011 wizytacja kanoniczna przewidziana jest w następujących dekanatach:
2010
Żarów
Strzegom

2011
Bystrzyca Kłodzka
Głuszyca
Międzylesie
Nowa Ruda
Nowa Ruda-Słupiec


2. Przed wizytacją Biskupa Świdnickiego, w poszczególnych parafiach wymienionych wyżej dekanatów, będzie miała miejsce wizytacja katechetyczna. Obejmuje ona wszystkie placówki oświatowe, w których prowadzona jest katecheza (przedszkola, szkoły podstawowe, gimnazja, szkoły ponadgimnazjalne, ośrodki szkolno-wychowawcze) i wszystkich pracujących w nich katechetów. Poniżej podaję podstawowe informacje dotyczące wizytacji katechetycznej.

II. WIZYTACJE KATECHETÓW W SZKOŁACH



Każda wizytacje ma za swój cel nie tylko ocenić przeprowadzoną katechezę i samego katechetę, ale też jest okazją do wyrażenia mu podziękowania za jego pracę. Wizytacja jest też ważnym sygnałem dla dyrekcji i nauczycieli w szkole, że katecheta nie jest pozostawiony samemu sobie, że jest ktoś, kto się nim interesuje, kto go sprawdza, wspiera i staje w obronie, gdy jest taka potrzeba.
Wizytacja służy również doskonaleniu katechety - taki ma właśnie cel omówienie katechezy, które jest swego rodzaju informacją zwrotną dla katechety, okazją do wyciągnięcia wniosków dla swojej pracy.

Należy odróżnić obserwację od lekcji otwartej w ramach konferencji dekanalnej dla katechetów. Ta ostatnia jest nie tyle kontrolą katechety, co lekcją udzieloną przez niego pozostałym katechetom. Dlatego jej poprowadzenie należy powierzać najbardziej doświadczonym i dobrym katechetom. Taka poprowadzona lekcja otwarta, liczy się w awansie zawodowym katechety i wielu katechetów, mimo związanego z takim wydarzeniem stresu, chętnie by podjęło się takiego zadania.

Szczegóły:
 Wizytacja zawsze jest zapowiedziana i uzgodniona.

 Najczęściej wizytator podaje księdzu proboszczowi dni, którymi dysponuje, by ten mógł ze swoimi katechetami ustalić, czy jest to możliwe, a jeśli tak, to w jaki sposób ułożyć plan wizytacji.

 Po tych wszystkich ustaleniach ksiądz proboszcz przekazuje je wizytatorowi.

 Proboszcz informuje dyrekcję szkoły o wizytacji i zaprasza na nią.

 Wizytacja obejmuje udział wizytatora w lekcji i późniejsze jej omówienie - z reguły dłuższe od najdłuższej przerwy. Dlatego, jeśli po obserwowanej lekcji jest kolejna lekcja katechety, należy pamiętać o ewentualnym zastępstwie.

 Jeśli w szkole pracuje kilku katechetów, można ustalić wizytacje na następujących po sobie lekcjach, a podsumowanie zrobić jedno - wspólne - po wszystkich wizytowanych lekcjach.

 Jeśli na terenie parafii jest kilka szkół należy zaplanować czas konieczny na przejazd. Chodzi o sprawność i logiczność wizytacji.

 W obserwacji zajęć koniecznie powinien uczestniczyć oprócz wizytatora, ksiądz proboszcz i dyrektor szkoły. W uzasadnionych wypadkach można od tej zasady odstąpić, ale winny to być sytuacje wyjątkowe i uzgodnione wcześniej z wizytatorem.

 W praktyce najczęściej jest tak, że wizytator odwiedza najpierw księdza proboszcza w domu parafialnym, razem udają się do dyrekcji szkoły, a potem na lekcje do katechety.

 Wielu katechetów jest w trakcie realizacji awansu zawodowego. Jeśli posiadają opiekuna stażu, to warto go także zaprosić na wizytowaną katechezę.

 Na wizytację należy koniecznie zabrać ze sobą kwestonariusz protokołu wizytacyjnego (wypełniony w miejscach wskazanych przed wizytacją), gdyż będzie on potrzebny wizytującemu do notowania przebiegu katechezy, a następnie będzie podstawą omówienia zajęć przeprowadzonych przez katechetów i sformułowania zaleceń powizytacyjnych.

 Katecheta powinien na początku lekcji przekazać obecnym na hospitacji konspekty. Jest to szczególny rodzaj konspektu - nie chodzi o to, by przy jego pomocy obecni na katechezie goście mogli ją później przeprowadzić samodzielnie. Konspekt ten służy tylko w czasie wizytowanej katechezy, jego zadaniem jest zarysować kształt katechezy, zapowiedzieć, czego się można spodziewać, wyszczególnić poszczególne części, uprzedzić o metodach pracy i być pomocą w zorientowaniu się "gdzie jesteśmy". Natomiast wizytatorowi przekazujemy pełny konspekt do oceny.

 Konspekt powinien być sporządzony na kartkach formatu A4 według wzoru przekazanego podczas spotkania przedwizytacyjnego

 Powinien zawierać temat, cele (należy sformułować tradycyjne: dydaktyczny i wychowawczy oraz koniecznie cele operacyjne), plan - treść katechezy w punktach oraz zastosowane metody i użyte pomoce. Następnie struktura katechezy z podziałem na jej części. Zwykle będzie to (oprócz czynności wstępnych i końcowych) podział na wprowadzenie (punkt wyjścia), motywację, przekaz treści, interioryzację i utrwalenie (podsumowanie), koniecznie odnieść przekazywane treści do życia katechizowanych. Koniecznie należy pamiętać o logicznym układzie poszczególnych elementów katechety i związkach między nimi.

 Jeśli w czasie katechezy planujemy rozdawać uczniom jakieś teksty do pracy, instrukcje, rozsypanki, testy itp. to pamiętajmy, by rozdać je także wizytującym osobom, które w ten sposób będą wiedzieć, nad czym uczniowie pracują (indywidualnie czy w grupach).

 W czasie lekcji wizytator ogląda zeszyty uczniów i dziennik lekcyjny (wpisywane tematy, oceny), odnotowuje w nim swoją wizytację. Warto, aby katecheta sam, w odpowiednim czasie, gdy dziennik już nie będzie potrzebny, podał go wizytatorowi.

 Podczas prowadzonej wizytacji katecheta jest oceniany. Dobrze jest zdawać sobie sprawę z kryteriów tej oceny:

1. Konstrukcja konspektu i jego realizacja: Oprócz skrótowych konspektów dla hospitujących katechezę - o których była mowa wyżej - należy przygotować i przedłożyć do wizytatorowi do oceny konspekt z prawdziwego zdarzenia. Chodzi najpierw o formalną stronę konspektu, następnie jego zawartość (logiczny układ treści podporządkowany realizacji celów), a potem jego praktyczna realizacja (na ile realizowano zaplanowane części, osiągnięto cele?)

2. Pomoce: nie chodzi tylko o ich wyliczenie, ale uzasadnienie - czy były to "pomocne pomoce", czy użyto ich (demonstrowano je) we właściwy sposób?

3. Spójność, logiczność przekazu, tempo: w tym punkcie zebrane zostaną spostrzeżenia dotyczące klarowności i płynności katechezy, czy nie ma zakłócających tok dygresji, przeskoków, niepotrzebnych powtórzeń, urywania wątków, pojawiania się czegoś nie wiadomo skąd, bez żadnego uzasadnienia. Czy wprowadzenie ma dobre przejście w przekaz, czy interioryzacja odpowiada treści i czy wszystko jest po prostu na temat i ma sens?

4. Język: jakim językiem posługuje się katecheta, czy jest on zrozumiały, czy unika teologicznego trudnego słownictwa, czy jest to poprawny język polski, czy umiejętnie, swobodnie się nim posługuje?

5. Komunikacja: jaki jest kontakt katechety z uczniami, czy katecheta potrafi słuchać, być elastyczny (a nie iść przed siebie jedynie słuszną zaplanowaną i "betonową" ścieżką), jak się odnosi do uczniów, jak wyczuwa ich nastroje i myśli, w jaki sposób potrafi wpływać, sterować klasą?

6. Pomysłowość: na ile katecheza była oryginalna, ciekawa, zaskakująca, a na ile była "sztampą" powielaną od lat? Nie wystarczy w katechezie mieć rację, trzeba jeszcze mieć pomysł, jak to skutecznie przekazać.

7. Własna praca ucznia: jeśli poważnie potraktujemy podmiotowość ucznia, to damy mu miejsce na własną inwencję, twórczość, poszukiwanie. Katecheza nie może być przelewaniem mądrości do pustych głów uczniów, bo te głowy naprawdę nie są puste, a z drugiej strony wiedza zdobyta samodzielnie jest trwalsza i głębiej zinterioryzowana.

 Ważna jest opinia na temat pracy katechety dyrektora szkoły i proboszcza. Należy pamiętać, że jest to opinia (subiektywna), a nie wyrok. O tym, kim jest katecheta i jaka jest jego praca, wizytator przekonuje się słuchając wypowiadanych opinii, ale przede wszystkim obserwując katechezę i rozmawiając, poznając samego katechetę (w czasie hospitacji i przy wielu innych okazjach: rekolekcje, spotkania szkoleniowe, itp.). Pytając proboszcza i dyrektora o opinię chodzi także o "zobaczenie" katechety poza jego klasami, na terenie całej szkoły, na terenie parafii.

 Czasem katecheci przed spodziewaną wizytacją proszą o kilka rad. Najpierw przygotowanie klasy - uczniów. Oczywiście nie chodzi tu o "przećwiczenie katechezy", ale o uprzedzenie o wizytacji (uczniowie chyba także mają do tego prawo). Należy to zrobić w ten sposób, by dzieci potraktowały to jako zwyczajne, choć rzadkie, wydarzenie. Unikajmy wprowadzania w stan nerwowości, niezdrowego stresu. Gdy wizytujący goście pojawią się w klasie, należy ich krótko przywitać, przedstawić (zaspokajając naturalną ciekawość dzieci) i zacząć katechezę.

 Wybierając temat należy kierować się rozkładem materiału, tym co akurat mamy do zrobienia, a nie planować jakąś okolicznościową katechezę, którą wymyślamy "pod wizytatora". Rozsądnie też popatrzmy na nasze zamiary. To wszystko, co planujemy w realizacji tematu powinno się zmieścić w 45 minutach lekcji. (Katecheci, którzy przeżyli obserwację wizytatora kurialnego wiedzą, że często prosi on o chwilę na końcu katechezy dla siebie, aby porozmawiać z katechizowanymi.

 W pracy katechety jest miejsce na eksperymenty, próbowanie nowych metod, uczenie ich dzieci. Na obserwowanej katechezie warto może od tego się powstrzymać i robić tylko to, co w takiej czy innej formie było już robione na katechezie. W ten sposób pokażemy nasz normalny warsztat pracy - nie będziemy udawać "nie wiadomo kogo" - a ponadto unikamy niebezpieczeństwa wypadków. Bardzo łatwo pośliznąć się na pierwszej, w historii klasy, pracy w grupach, scenkach, dyskusjach w określonych konwencjach.

Na pewno kolejna wizytacja parafii i katechety będzie w pierwszym rzędzie dotyczyła realizacji zaleceń powizytacyjnych sformułowanych podczas poprzedniej.
Zalecenia te zostały przekazane księżom proboszczom w protokole księdza biskupa, ktory wizytował dekanat oraz podane katechetom do wiadomości podczas dekanalnego spotkania powizytacyjnego z wizytatorem


Ks. dr Marek Korgul
Dyrektor Wydziału Katechetycznego
Świdnickiej Kurii Biskupiej

Copyright © 2011. All Rights Reserved.

CPR certification onlineCPR certification online